Luchtvervuiling

Luchtvervuiling is vervelend en kan veel schade veroorzaken. Je kan het niet ziet, maar het is er wel! De EU heeft daardoor normen ingesteld, deze liggen echter vaak lager dan wat de wereld gezondheids organisatie (WHO) als limiet heeft. Hier een overzicht van hoe het in Nederland met de lucht gesteld is!
  •  Fijnstof
    • Fijnstof is een verzamelnaam voor alle zwevende deeltjes die kleiner zijn dan tien micrometer, dit wordt aangeduid met PM10. Ter vergelijking: één hoofdhaar is ruim vijf keer groter! Fijnstof wordt onderverdeeld in verschillende maten: Hoe kleiner het getal, hoe kleiner de stofdeeltjes en hoe dieper ze in uw longen kunnen doordringen en schade kunnen veroorzaken. Het kleinste fijnstof (ultrafijnstof) komt zelfs in de bloedbaan terecht en kan voor hart- en vaatziekten zorgen.
      • PM2,5 – De WHO adviseert 10 µg/m3. En deze norm is zelfs nog niet veilig en moet volgens de WHO naar beneden bijgesteld worden. De EU hanteert echter voor PM 2,5 een norm van 25 µg/m3, dus ruim 2,5 keer de WHO-adviesnorm. De primaire fractie bestaat uit deeltjes die direct in de lucht komen door uitstoot van onder meer verkeer, houtstook, scheepvaart en industrie. De secundaire fractie bestaat uit deeltjes die in de atmosfeer ontstaan door chemische reacties tussen gassen (NH3, NOx, SO2, vluchtige organische stoffen (VOS)) en/of al aanwezige deeltjes. Landbouwemissies in binnen- en buitenland spelen hierbij een belangrijke rol.pm2.5
      • Concentratie fijn stof (PM2,5)Image result for fijnstof probleem brabantChemische samenstelling
      • PM10 – Eenzelfde situatie doet zich voor bij de norm voor PM10. DE EU hanteert een norm van 40 µg/m3, terwijl de WHO een norm adviseert van 20 µg/m3.
      • Concentratie fijn stof (PM10)
      • Concentratie fijn stof (PM10)
      • PM0.1 en Roet – De laatste jaren komen er steeds meer wetenschappelijke bewijzen dat met name ultrafijnstof (PM 0.1) en roet zeer schadelijk zijn voor de gezondheid. Voor deze stoffen heeft de WHO en EU echter nog geen normen opgesteld.
  • Stikstofoxiden (NOx)
    • NOx wordt bij verbranding geproduceerd, vooral als deze bij hoge temperaturen verloopt, zoals in de motor van een auto. Omdat diesels bij hogere druk en hogere temperatuur werken, stoten dieselmotoren meer NOx uit dan benzinemotoren. Naast gezondheidseffecten veroorzaakt NOx ook verzuring in de natuur. Als er veel NOx in de lucht zit, dan is de concentratie van andere uitlaatgassen van verkeer vaak ook hoog. NO2 is een stof die eenvoudig kan worden gemeten. Daarom wordt NO2 vaak gebruikt als maat voor de luchtvervuiling door het verkeer. De WHO heeft een limiet voor het jaargemiddelde van 40 μg/m3 en 200 μg/m3 voor het uurgemiddelde.
    • Concentraties stikstofoxiden 2012Trend stikstofoxiden 1990-2012
  • Ozon (O3)

    • wordt niet rechtstreeks uitgestoten door het verkeer, maar wordt gevormd uit NO2 en vluchtige koolwaterstoffen, onder invloed van zonlicht. De ‘grondstoffen’ van ozon worden dus wel door het verkeer uitgestoten. Bij warm weer met weinig wind kan er veel ozon in de lucht ontstaan. Dit wordt ook wel ‘zomersmog’ genoemd. Ook bestaat er wintersmog, wanneer onder bepaalde weersomstandigheden (bijvoorbeeld hogedrukgebied en oostelijke wind) de vervuiling sterk toeneemt. De gemiddelde concentraties ozon nemen de laatste jaren nauwelijks meer af. De WHO adviseert een 8-uur gemiddelde van hoogstens 100 μg/m3.
    • Blootstelling bevolking aan ozon
    • Aantal dagen met 8-uursgemiddelde ozonconcentratie boven 120 µg/m³, op jaarbasis
  • Zwaveldioxide (SO2)
    • komt vooral vrij bij het verbranden van zwavelhoudende fossiele brandstoffen (goedkope steenkool, zware stookolie van schepen en diesel). De zure regen van de jaren ‘80 kwam met name door hoge SO2-concentraties. De concentraties SO2 zijn de afgelopen decennia sterk afgenomen door het verbod op dergelijke brandstoffen en door het gebruik van nieuwe filters. Daardoor is er in Nederland nu geen groot probleem meer met SO2. De WHO heeft een limiet voor het daggemiddelde van 20 μg/m3 en 500 μg/m3 voor het 10-minuten-gemiddelde.
    • Zwaveldioxideconcentratie
    • Zwaveldioxideconcentratie
  • Koolstofmonooxide (CO)
    • ontstaat bij onvolledige verbranding en is erg giftig. Door strengere eisen
      aan de motorafstelling, verplichte katalysatoren en APK-eisen, zijn de CO-concentraties de afgelopen 20 jaar enorm afgenomen. Nederland voldoet
      inmiddels ruim aan de Europese eisen.
  • Koolstofdioxide (CO2)
    • Koolstofdioxide of CO2 is een stof die bekend is uit de discussie over opwarming van de aarde en klimaatproblemen. Voor de gezondheid is CO2 pas een risico bij extreem hoge concentraties, zoals bij een brand.
  • Benzeen (C6H6)
    • Het jaargemiddelde benzeenconcentratie in Nederland varieert tussen 0,6 tot 1,4 µg/m³. Dat is onder de Europese grenswaarde van 5 µg/m³ en de WHO norm van 1,7 µg/m³.

  • Benzo(a)pyreen (PAKs)

    • De gemiddelde gemeten concentraties in de lucht lagen in 2013 onder de Europese streefwaarde van 1 ng/m3. De gemeten concentraties op belaste locaties zijn hoger dan de WHO norm van 0,12 ng/m3. Benzo(a)pyreen geldt als indicator voor het mengsel van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK).

 

De afgelopen twintig jaar zijn de jaargemiddelde concentraties van arseen, cadmium, lood en nikkel in de lucht van Nederland gedaald en blijven ver onder de Europese grenswaarden.

Concentratie arseenConcentratie cadmiumConcentratie loodConcentratie nikkel

 

Bronnen:

http://geodata.rivm.nl/gcn/

https://www.mnh.nl/wat-we-doen/duurzame-leefomgeving/luchtkwaliteit-eu-en-normen/

Luchtvervuiling en de gevolgen voor onze gezondheid – Informatieblad samen voor gezonde lucht